W drodze do Treblinki zatrzymaliśmy się w Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie, aby obejrzeć wystawę „Obrazy tożsamości. Kolekcja przedwojennego Muzeum Żydowskiego w Berlinie”. Po 75 latach od przekazania zbioru do ŻIH po raz pierwszy prezentowane jest ikonograficzne archiwum tej instytucji. Po wystawie oprowadziła nas Marta Kapełuś, kuratorka ekspozycji.
W Warszawie dołączył do nas Paweł Sawicki z Fundacji Pamięć Treblinki, który wraz z żoną, Ewą Teleszyńską-Sawicką, od lat angażuje się w upamiętnianie osób zamordowanych w Treblince. Tworzą Księgę Imion – internetową bazę ofiar. Znajduje się w niej już ponad 120 tysięcy osób, a na opracowanie czekają kolejne tysiące.
W Treblince, przy kamieniu z napisem KIELCE, po modlitwie słowami Psalmów odczytaliśmy imiona i nazwiska kieleckich Żydów, których prochy pozostały w Treblince.
Paweł Sawicki przytoczył żydowską przypowieść mówiącą o tym, że człowiek umiera trzy razy: pierwszy raz, kiedy zamyka oczy, drugi raz, kiedy jego ciało zostaje złożone w grobie, a trzeci raz – kiedy po raz ostatni zostaje wypowiedziane jego imię.
Dlatego odczytywanie imion ma tak wielkie znaczenie. Przywraca pamięć o konkretnych osobach – ludziach, którzy mieli swoje imiona, rodziny, domy i własne historie.
Zapaliliśmy także znicze w imieniu mieszkańców Kielc i władz miasta Kielce.
Mieliśmy wyjątkową możliwość zobaczenia Muru Pamięci, który powstaje z inicjatywy Ewy Teleszyńskiej-Sawickiej i Pawła Sawickiego. Mur będzie integralną częścią powstającego Muzeum Treblinka. Znajdzie się na nim około 120 tysięcy imion i nazwisk Żydów zamordowanych w Treblince.
Dziękujemy Żydowskiemu Instytutowi Historycznemu za możliwość obejrzenia wystawy, Pawłowi Sawickiemu za jego pracę, zaangażowanie i empatię w upamiętnianiu ofiar Treblinki oraz Urzędowi Miasta Kielce za pomoc w organizacji wyjazdu.
To była podróż nie tylko do miejsca Zagłady. To była podróż ku pamięci konkretnych ludzi, których imiona nie mogą zostać zapomniane.
